Günümüzde pek çok inşaat ve firmada kullanılan karot delme işlemini hepimiz duymuşuzdur. Karot delme işlemi deprem risk raporu oluşturulurken betonarme yapı üzerinden örnek almak için açılan delme işlemidir diyebiliriz. Ayrıca bunun yanı sıra çeşitli tesisat çalışmaları ve uygulama alanlarında da karot delme işlemi uygulanır. Karot kelimesi ilk olarak Almanya’da ortaya çıkan ve betonu silindir şekilde keserek numune alımını sağlayan işleme verilen addır.

Karot Delme Nedir?

Günümüzde kullanılan karot makineleri ile beton delme işlemi karot makinlarınca karotçu operatörler tarafından profesyonelce yapılıyor. Betonda delinecek alan için yapılan yer tespitinden sonra, hangi tip karot ucunun kullanılacağı belirlenmekte. Delinmesi yapılacak çaptaki karot ucu makinaya takılmakta ve akabinde beton delme işlemine başlanmakta. Karot ile delme işleminde karot makinalarında uçta kullanılan suyun kullanılma mantığı ısınan ucu soğutmak içindir ve yapılan delim işlemi için gereklidir. Karot makinasıyla beton delme işleminin yapılacağı tüm alan ve zemine veyahut duvara, kaort makinası üzerindeki destekleri vasıtasıyla tutturulur. Karot makinasının açısına da ayrıca dikkat edilmelidir. Duvara veya yere sabitlenen karot makinası çalıştırılarak beton delme uygulamasına geçilir.

Karotla Betondan Numune Alınması Hakkında Yönetmelik

Günümüzde karot ile betonlardan alınacak numune hakkında karot işleminin nasıl olacağına dair yönetmelik aşağıdaki şekildedir:

  • Karot alımı, tahribatlı bir yöntemdir ve her koşulda yapıya zarar verir. Karot numunesi, elemana ve yapıya önemli hasar vermeden ve yapıyı riske atmadan mühendislik kaidelerine uygun bir şekilde alınmalıdır. Yapının ve yapı elemanlarının taşıma gücünü etkileme- yecek yerler seçilmelidir. Numune alımıyla ilgili olarak şu hususlara dikkat edilmelidir:
  • Numune alımıyla oluşan boşlukların, yapı elema- nında önemli gerilme yığılmalarına yol açtığı unutulmamalıdır.
  • Zarar vermektense karot alın- mamalı beton basınç dayanımı tahmini için başka yöntemlerden faydalanılmalıdır. (Ultrases testi, Schmidt beton çekici testi, vb.) Ancak bu tahri- batsız yöntemlerin tek başla- rına kullanıldıklarında %80’lere varan hatalar verebildikleri unutulmamalıdır.
  • Kullanılacak karot bıçağı çapı;
    • Numune alınacak betonun en büyük dane çapının üç katına eşit veya büyük olmalıdır.
    • Alınan numunedeki maksimum dane çapının iki katına eşit veya büyük olmalıdır.
  • Ø50mm karot bıçağı, en iri agrega çapından ve beton mukavemetinden eminsek kullanılmalıdır.
  • Numune boyunu tayin ederken, karotun başlık yapı- lırken tıraşlanacağı göz önüne alınmalıdır. Standart basınç deneyine tabi tutulacak tıraşlanmış ve başlık yapılmış numunenin L/d oranı 1.0 ile 2.1 arasında olmalıdır.
  • Numune boyu mümkün olduğunca çapın iki katı kadar olmalıdır. Numune boyu çaptan küçük olmamıdır.
  • Donatı kesilmemelidir. Bu hususta azami dikkat sarf edilmelidir.
  • 28 günden genç betonlardan numune alınmamalıdır.
  • Dübel tutmayan veya tutmakta zorlanan betonlardan numune alınmamalı betonun bu durumu özenle not edilmelidir.
  • Alınan numune yerinde incelenerek cinsi, yapısı, donatı içerip içermediği ve hasar durumu özenle kaydedilmelidir.
  • Açılan delik, en kısa sürede düşük çökme değerli ve yüksek dozlu harçla veya özel rötresiz harçla kapatılmalıdır.
  • Alınan numune, deneye tabi tutuluncaya kadar örse- lenmeden muhafaza edilmelidir.
  • Numune mevcut nem oranını koruyacak şekilde sak- lanmalıdır. (Doymuş kireç çözeltisinde, talaş içinde, vb.)
  • Numune en kısa sürede deneye tabi tutulmalıdır. Bu süre en az 24 saat olmalıdır.
  • Numune, kesitine dik doğrultuda donatı içeriyorsa basınç deneyi için kullanılmaz.
  • Numune, kesitine paralel doğrultuda donatı içe- riyorsa basınç deneyi için kullanılıp kullanılmayacağı mühendisin tecrübesine kalmıştır. İçinde donatı bulunan numuneler, donatı bulunmayana göre daha düşük dayanım verirler. Bu durum hesaplarda göz önünde bulundurulmalıdır.
  • Su, betonu kesme anında ortaya çıkan parçaları çabuk temizleyecek tazyikte ayarlanmalıdır. Su şiddeti az olduğunda bıçak betona sıkışıp makinenin motorunun yanmasına sebep olabilir
  • Numune alınacak mekandaki mevcut tesisata (elektrik, telefon, su,vb.) dikkat edilmelidir.